ABD’de kripto piyasa yapısını düzenlemeyi amaçlayan CLARITY tasarısının bu yıl yasalaşma ihtimali tahmin piyasalarında hızla eriyor. Şubatta yüzde 82 olan olasılık, Senato’nun tatile girmesinin ardından yüzde 16’ya düştü. Senato 14 Eylül’de yeniden toplanacak ve tasarının kaderi yaklaşık 14 iş günlük dar takvimde belirlenecek.
Kripto piyasası için kapsamlı bir düzenleme öngören CLARITY tasarısı, Temmuz 2025’te Temsilciler Meclisi’nden 294’e 134 oyla geçmişti. Amaç, hangi tokenlerin Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC), hangilerinin Emtia Vadeli İşlemler Ticaret Komisyonu (CFTC) denetimine gireceğini netleştirmekti. Ancak aradan bir yıldan fazla süre geçmesine karşın tasarı hâlâ Senato genel kuruluna ulaşmadı.
Senato 7 Ağustos’ta tasarıyı oylamadan tatile girdi. Çoğunluk Lideri John Thune, tatilden hemen önce oylama sürecini başlatan önergeyi sundu. Bu adım süreci başlatsa da hiçbir şeyi garanti etmiyor. Senatörlerin döneceği 14 Eylül’den ara seçim kampanya dönemine kadar yalnızca yaklaşık 14 çalışma günü kalıyor.
Tasarı, dijital varlıklar için bir sınıflandırma çerçevesi oluşturmayı amaçlıyor. Buna göre geleneksel yatırım sözleşmeleri gibi işleyen tokenlerin SEC yetkisinde kalması, yeterince merkeziyetsiz dijital emtiaların CFTC denetimine girmesi ve stablecoinlerin ayrı bir kategoride değerlendirilmesi öngörülüyor. Tasarı ayrıca borsalara, aracılara ve saklama kuruluşlarına kayıt zorunluluğu getirerek mevcut sistemin yerini almayı amaçlıyor.
Tasarı üzerindeki görüşmelerin sonlandırılarak nihai oylamaya geçilebilmesi için 60 oy gerekiyor. Cumhuriyetçilerin 53 sandalyesi var, ancak Senatör Josh Hawley ve Rand Paul tasarıya karşı oy vereceklerini açıkladı. Bu da etkili Cumhuriyetçi sayısını 51’e indiriyor ve en az dokuz Demokrat ya da bağımsız oyunu gerekli kılıyor. Oysa tasarı komitede ilerlerken yalnızca iki Demokrat destek vermişti.
Analize göre bazı Demokrat senatörler, piyasa yapısı tasarısını prensipte desteklese de sektörün siyasi harcamaları ve başkanlık çevresindeki etik tartışmalar nedeniyle ara seçim öncesinde tasarıya destek vermekte isteksiz davranıyor.
Görüşmelerdeki başlıca anlaşmazlık, token sınıflandırmasından çok Temsilciler Meclisi sürümünde bulunmayan etik hükümler üzerinde yoğunlaşıyor. Bu madde, kamu görevlileri ile kripto para ilişkisini düzenleyen etik kurallarını kapsıyor. Başkan Donald Trump 2025’te 1 milyar doları aşan kripto geliri açıklamıştı. Senato sürümü, görevdeki başkanların ve federal yetkililerin dijital varlık ihraç etmesini ya da desteklemesini yasaklayan bir hüküm içeriyor. Beyaz Saray bunu “eşi görülmemiş bir taviz” olarak nitelendirip Demokratları kısıtlamayı yeterli görmeye çağırdı.
Bazı Demokrat senatörler ise bu hükme karşı çıkıyor. Bankacılık Komitesi’nden Demokrat Senatör Chris Van Hollen, tasarıyı “çok zarar verecek yozlaşmış bir düzenleme” olarak niteledi. Temel itiraz uygulamaya yönelik. Hükmün uygulanmasının, başkanın atadığı isimlerin yönettiği Adalet Bakanlığına bırakılması, eleştirmenlere göre kısıtlamayı işlevsiz kılan bir çıkar çatışması yaratıyor.
Bernstein’a göre tasarının geçmemesi, ilk aşamada yapısal bir krizden çok piyasa duyarlılığına bağlı bir düzeltme yaratabilir. Araştırma kuruluşu, CLARITY tasarısı geçmezse Bitcoin’in 55 bin ile 60 bin dolar aralığını test etmesini bekliyor. Söz konusu seviye, mevcut 65 bin dolar dolayındaki fiyattan yaklaşık yüzde 8 ile yüzde 15 arasında bir geri çekilmeye denk geliyor. Altcoinlerin ise yüzde 15 ile yüzde 30 arasında daha sert düşüşlerle karşılaşabileceği öngörülüyor. En ağır kaybı ise düzenleme netliğinden en çok yararlanan borsa ve merkeziyetsiz finans tokenleri yaşayabilir.
Kurumsal tarafta düzenleme netliği önemli bir beklenti olmayı sürdürüyor. Spot Bitcoin fonlarına girişler devam etse de tokenlaştırılmış menkul kıymetler, zincir üstü türevler ve kripto borç verme platformları gibi yeni ürünlerin gelişimi daha kalıcı bir hukuki çerçeveden etkilenebilir.
Tasarı geçmezse SEC’in yaptırım odaklı yaklaşımını sürdürmesi, CFTC’nin ise sınırlı yetkiyle çalışmaya devam etmesi bekleniyor. Bu durumda yeni kripto ürünleri, kurumlar arasındaki yetki belirsizliğinin sürdüğü bir ortamda piyasaya çıkabilir.
Analize göre üç senaryo mümkün. İlkinde taraflar tatil sırasında etik hükümler konusunda uzlaşmaya varıyor ve tasarı eylül sonunda değişikliklerle geçiyor. Tahmin piyasasındaki yüzde 16’lık oran, yalnızca bu senaryoyu değil, tasarının 2026 içinde yasalaşma ihtimalini yansıtıyor. İkincisinde oylama başarısız oluyor ama tasarı ara seçim sonrası döneme bırakılıyor, belirsizlik 2027’ye sarkıyor. Üçüncüsünde ise tasarı düşüyor ve kapsamlı düzenleme 2027’deki yeni Kongre’ye erteleniyor.
Belirleyici gelişme, Senato’nun dönüşünün ardından yapılabilecek ilk oylama olacak. Analize göre oylamanın belirgin bir farkla kaybedilmesi, tasarının 2026’da yeniden gündeme gelme ihtimalini ciddi biçimde azaltabilir. Bu nedenle senatörlerin tatil bitmeden önce açıklayacağı destekler ve iki partinin etik hükümler konusunda duyuracağı olası bir uzlaşma, en güçlü olumlu sinyaller olarak izlenecek.
Öte yandan en güçlü karşı görüş de dikkate değer. Bitwise yatırım direktörü Matt Hougan, kriptonun kapsamlı bir yasa olmadan 100 milyar dolarlık bir piyasadan 2 trilyon dolara ulaştığını hatırlatıyor. Hougan’a göre Bitcoin ve Ethereum fonları onaylandı, XRP fonları açıldı ve bunların hiçbiri CLARITY yasasını gerektirmedi. Ancak ABD’deki büyük kripto borsalarının hukuki risklerle karşı karşıya kalmayı sürdürmesi bu görüşün sınırını oluşturuyor. Coinbase’in hukuki giderleri ile Circle’ın halka arz sürecindeki ertelemeler, düzenleyici belirsizliğin şirketler üzerindeki etkisine örnek gösteriliyor.