MENA’da Kripto Para İşlem Hacmi 350 Milyar Dolara Ulaştı

Orta Doğu ve Kuzey Afrika genelinde kripto para işlem hacmi, kurumsal faaliyetlerin, stablecoin’lerin benimsenmesinin ve düzenleyici gelişmelerin bölge genelinde hızlanmasıyla birlikte, 2022’deki yaklaşık 100 milyar dolardan üç kattan fazla artarak yıllık 350 milyar dolara doğru yükseldi. Bitcoin Politika Enstitüsü tarafından aktarılan son tahmin, MENA’nın küresel dijital varlık ekonomisi için artan öneminin altını çiziyor.

Suudi Arabistan, mutlak işlem değerinden ziyade büyüme açısından öne çıkıyor. Temmuz 2023 ile Haziran 2024 arasını kapsayan Chainalysis verileri, krallığın kripto ekonomisinin yıllık %154 oranında büyüdüğünü ve MENA’daki en hızlı oran olduğunu gösterdi. Katar %120’lik büyüme ile ikinci sırada yer aldı. Ancak Türkiye, işlem değeri açısından bölgenin en büyük kripto ekonomisi olmaya devam ediyor ve daha yeni tahminler yıllık faaliyeti 200 milyar dolara yakın olarak gösteriyor.

MENA’nın kripto piyasası, ağırlıklı olarak perakende odaklı bir ticaret ekosisteminden önemli ölçüde farklılık gösteriyor. Chainalysis, 2023-2024 ölçüm döneminde bölge genelinde transfer edilen değerin %93’ünün, profesyonel ve kurumsal ölçekteki faaliyetleri kapsayan en az 10.000 dolarlık işlemlerden kaynaklandığını tespit etti. Suudi Arabistan, komşu BAE merkezlerinin kurduğu kapsamlı sanal varlık düzenleme çerçevesine sahip olmamasına rağmen, özellikle hızlı büyüyen bir pazar olarak ortaya çıktı. Genç nüfusu, potansiyel bir benimseme itici gücü sağlıyor. Suudi vatandaşlarının yaklaşık %63’ü 30 yaşın altında iken, hükümetin fintech, oyun, blockchain ve dijital ödemelere yaptığı yatırımlar, ülkenin gelişmekte olan finansal teknolojiye olan maruziyetini artırdı.

BAE ise farklı bir yaklaşım benimsedi. Dubai Sanal Varlıklar Düzenleme Kurumu ve Abu Dabi Küresel Piyasası, borsaları, piyasa yapıcıları ve diğer dijital varlık işletmelerini çeken özel düzenleyici yapılar oluşturdu. Chainalysis, Temmuz 2023-Haziran 2024 döneminde BAE’ye 30 milyar dolardan fazla para akışı olduğunu ölçtü ve bu da o dönemde BAE’yi MENA’nın üçüncü büyük kripto ekonomisi haline getirdi. Birleşik Arap Emirlikleri kullanıcıları tarafından alınan DeFi faaliyetleri yıllık bazda %74 artarken, merkeziyetsiz borsa faaliyetleri yaklaşık 11,3 milyar dolara ulaşarak %87 yükseldi.

Stablecoin’ler bölgenin büyümesinin bir diğer önemli bileşeni haline geldi. Chainalysis, özellikle Türkiye, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nde stablecoin’lerin ve altcoin’lerin Bitcoin ve Ether’e karşı pazar payı kazandığını tespit etti. Bunun nedenleri ülkeye göre önemli ölçüde değişiyor. Türkiye’de, sürekli enflasyon ve liranın değer kaybı, kullanıcıları alternatif bir değer saklama aracı ve işlem aracı olarak dolar cinsinden stablecoin’lere yönelmeye teşvik etti. Buna karşılık, Birleşik Arap Emirlikleri’nin dirhemi zaten ABD dolarına sabitlenmiş durumda. Bu nedenle, stablecoin’lerin benimsenmesi orada daha çok işlem, ödemeler ve daha geniş kripto hizmetlerine erişimle ilişkilidir.
Bu farklılıklar, 350 milyar dolarlık bölgesel rakamın tek tip bir MENA kripto piyasasının kanıtı olarak yorumlanmaması gerektiğini göstermektedir. Türkiye’nin faaliyetleri kısmen makroekonomik koşullar tarafından şekillendirilirken, Körfez ülkeleri giderek kurumsal yatırımı fintech geliştirme ve düzenleyici deneylerle birleştiriyor. Düzenlemeler de hâlâ parçalı durumda. Birleşik Arap Emirlikleri bölgenin en net lisanslama yapılarından bazılarını oluştururken, Katar Katar Finans Merkezi aracılığıyla dijital varlıklar çerçevesini uygulamaya koydu. Suudi Arabistan ise kripto para borsaları için eşdeğer kapsamlı bir çerçeve oluşturmadan blok zinciri ve finansal teknoloji girişimlerini sürdürdü.